Zastosowanie gazu ziemnego

Rozwój nowoczesnych technologii sprawia, że popyt na gaz rośnie. Spowodowane jest to wszechstronnością, czynnikami ekonomicznymi i doskonałym dostępem do niebieskiego paliwa. Zastosowanie znajdzie zarówno w małych firmach, jak i średnich i dużych przedsiębiorstwach. W poniższych zakładkach znajdziecie Państwo informacje, w jakich gałęziach gospodarki najczęściej znajduje zastosowanie gaz.

Rolnictwo

Zastosowanie gazu jest bardzo dobrym rozwiązaniem dla gospodarstw rolnych. Jego zalety są coraz częściej doceniane przez osoby prowadzące działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej. Poniżej przedstawiamy Państwu możliwości wykorzystywania gazu zarówno przez hodowców zwierząt, jak i ogrodników.

 Ogrodnictwo

Zastosowanie gazu ziemnego w ogrodnictwie (obejmującym między innymi uprawę i hodowlę roślin warzywnych, sadowniczych czy ozdobnych) polega przede wszystkim na wykorzystywaniu tego paliwa do ogrzewania szklarni.
Ogrzewanie szklarni gazem ziemnym pozwala na znaczne zredukowanie kosztów uprawy roślin. Redukcja kosztów jest efektem wykorzystania do ogrzewania szklarni również spalin. Ciepłe spaliny przesyłane są za pomocą wentylatorów i przewodów do pomieszczeń szklarni. Zawartość CO2 w spalinach gazowych to nie tylko dodatkowe ciepło w szklarni, ale również większe plony, lepsza jakość roślin oraz znacznie krótszy czas wegetacji.

Urządzenia grzewcze wykorzystywane w ogrodnictwie to przede wszystkim kotły gazowe i nagrzewnice powietrza.

Hodowla zwierząt

Hodowla niektórych gatunków zwierząt wymaga, aby pomieszczenia przeznaczone do hodowli posiadały niezależnie od warunków pogodowych - odpowiednią temperaturę.
Odpowiednia temperatura pomieszczeń hodowlanych zapewnia zwierzętom prawidłowy rozwój. Przykładem wykorzystania gazu ziemnego w celach hodowlanych są fermy kurze. Stała i odpowiednia temperatura w kurniku uzyskiwana dzięki zastosowaniu paliwa gazowego to optymalne warunki do chowu kurcząt. Stosowanie gazu ziemnego daje hodowcy poczucie bezpieczeństwa, komfortu, a przede wszystkim oszczędności.

Urządzeniami gazowymi wykorzystywanymi do ogrzewania pomieszczeń hodowlanych są nagrzewnice powietrza i rury promieniujące. Zaletą tych urządzeń jest możliwość punktowego skierowania źródła ciepła, co ma istotne znaczenie np. przy dogrzewaniu młodych kurcząt.

do góry

Handel i usługi

Gaz ziemny doceniany jest także w handlu i usługach, gdzie są duże możliwości jego wykorzystania. Zastosowanie gazu w ogrzewaniu, jak i pozyskiwaniu energii umożliwia osiągnięcie znacznych oszczędności, dzięki czemu firmy mają możliwość obniżania kosztów swojej działalności.

 Centra handlowe

Dobre samopoczucie klienta w centrum handlowym uwarunkowane jest między innymi odpowiednią temperaturą i wentylacją pomieszczeń. Gaz ziemny jest uniwersalnym paliwem i pozwala na klimatyzowanie nawet tak dużych obiektów jak hipermarkety. Wykorzystanie paliwa gazowego do zasilania systemów klimatyzacyjnych pozwala w znacznym stopniu zredukować koszty energii elektrycznej.

Urządzeniami umożliwiającymi w pełni klimatyzowanie pomieszczeń, to znaczy ich ogrzewanie przy niskiej temperaturze otoczenia lub ochłodzenie przy wysokiej temperaturze otoczenia, są pompy ciepła czyli urządzenia pozwalające pewnym nakładem energii przemieszczać ciepło ze źródła o niższej temperaturze do odbiornika o temperaturze wyższej.

Gaz ziemny może być również wykorzystywany do podgrzewania ciepłej wody użytkowej. Ciepła woda w sklepach to nie tylko wygoda dla klientów i pracowników, ale także jeden z wymogów prowadzenia działalności handlowej.

Spółdzielnie Mieszkaniowe, Deweloperzy, Wspólnoty Mieszkaniowe

Ciche, bezpieczne i ciepłe mieszkanie ma duże szanse na znalezienie nabywców. Spółdzielnie, Deweloperzy, czy też Wspólnoty Mieszkaniowe chcąc sprostać wysokim wymaganiom klientów dokładają wszelkich starań, aby oferowane mieszkania były dobrze ogrzane, a ciepła woda użytkowa miała stałą, optymalną temperaturę. Gaz ziemny może być stosowany do zasilania lokalnych kotłowni osiedlowych lub kotłowni dla pojedynczych budynków wielorodzinnych. Innym rozwiązaniem może być doprowadzenie gazowej instalacji wewnętrznej do każdego z mieszkań. Przy tym rozwiązaniu w każdym lokalu instalowany jest kocioł gazowy, najczęściej dwufunkcyjny, służący do ogrzewania pomieszczeń i podgrzewania wody użytkowej.

Gastronomia

Paliwo gazowe wykorzystywane jest w gastronomii najczęściej do profesjonalnego przygotowywania posiłków. Prowadzenie restauracji czy barów wymaga umiejętności odpowiedniego przygotowania potraw. Płynna i szybka regulacja płomienia w kuchence gazowej pozwala zadowolić nawet najbardziej wymagających kucharzy. Racjonalne wykorzystanie gazu ziemnego w gastronomii to nie tylko smaczny posiłek, ale również optymalna temperatura pomieszczeń oraz gorąca woda.

Urządzenia gazowe wykorzystywane w gastronomii do profesjonalnego sporządzania posiłków to:

  • kotły do gotowania
  • wędzarnie
  • kuchnie gazowe
  • taborety gazowe
  • piece do smażenia i pieczenia
  • płyty do pieczenia
  • grille

Urządzenia gazowe wykorzystywane w gastronomii zapewniają wysoki komfort użytkowania oraz charakteryzują się wysokim poziomem bezpieczeństwa.

Hotelarstwo

Gaz ziemny jest uniwersalnym i nowoczesnym paliwem, dzięki czemu może być wykorzystywany także w hotelarstwie, np. do ogrzewania i napędu systemów klimatyzacyjnych. Pokoje hotelowe, sale konferencyjne, czy też sale balowe są chętnie odwiedzane przez gości, jeśli panuje w nich odpowiednia temperatura. Stosowanie gazu ziemnego do klimatyzowania hoteli umożliwia utrzymywanie stałej, optymalnej temperatury wewnątrz pomieszczeń. Urządzeniami umożliwiającymi w pełni klimatyzowanie pomieszczeń, to znaczy ich ogrzewanie przy niskiej temperaturze otoczenia lub ochłodzenie przy wysokiej temperaturze są pompy ciepła, czyli urządzenia pozwalające pewnym nakładem energii przemieszczać ciepło ze źródła o niższej temperaturze do odbiornika o temperaturze wyższej.

Najczęściej wykorzystywane w hotelarstwie urządzenia grzewcze to kotły gazowe.

Piekarnie

Świeże i pachnące pieczywo to produkt, na który zawsze jest duży popyt. Tajemnica wypieku tkwi nie tylko w prawidłowo dobranym rodzaju pieca, ale przede wszystkim w odpowiednim rodzaju paliwa. Gaz ziemny to możliwość płynnej regulacji temperatury pieczenia. Paliwo gazowe wykorzystywane jest w piekarniach najczęściej do zasilania pieców do pieczenia oraz ogrzewania pomieszczeń.

Masarnie

Zachęcający zapach, odpowiedni kolor i znakomity smak wędlin mogą być zasługą zastosowania odpowiedniego nośnika energii 
w procesach wytwórczych. Zakłady mięsne, czy też masarnie korzystają z gazu ziemnego najczęściej do procesu produkcyjnego 
i podgrzewania wody użytkowej. Używając gazu ziemnego można utrzymać optymalną temperaturę procesu produkcyjnego, co ma znaczny wpływ na końcową jakość produktu. Urządzenia gazowe są wygodne w użyciu i pozwalają na zachowanie wymaganej czystości.

Najczęściej stosowane urządzenia gazowe w zakładach mięsnych to:

  • kotły do gotowania
  • wędzarnie
  • kuchnie gazowe
  • taborety gazowe
  • piece
  • grille

Wykorzystanie paliwa gazowego do podgrzewania wody użytkowej pomaga w zachowaniu ostrych zasad higieny. Zakłady mięsne zużywają znaczne ilości ciepłej wody, dlatego odpowiednim rozwiązaniem może być stosowanie gazowego podgrzewacza wody z zasobnikiem.

Szkoły, Szpitale, Urzędy, Instytucje Publiczne

Gaz ziemny w instytucjach czy obiektach użyteczności publicznej wykorzystywany jest najczęściej do ogrzewania pomieszczeń. Możliwość płynnej regulacji i utrzymania stałej temperatury w pomieszczeniu jest istotnym argumentem przemawiającym za stosowaniem gazu ziemnego.

Do ogrzewania pomieszczeń najczęściej stosuje się kotły gazowe dwufunkcyjne z możliwością podgrzewania wody użytkowej. Większe obiekty mogą być ogrzewane przez indywidualne kotłownie zasilane gazem ziemnym.

do góry

Energetyka zawodowa

PGNiG czyni starania, aby gaz nie służył tylko do ogrzewania, ale także żeby mógł być źródłem energii elektrycznej.
W tym celu wykorzystywane jest zjawisko kogeneracji (czyli uzyskiwania energii elektrycznej oraz energii cieplnej z gazu ziemnego
.

Pozyskiwana w ten sposób energia cieplna i energia elektryczna daje duże oszczędności ekonomiczne oraz przynosi korzyści ekologiczne dla środowiska naturalnego.

Elektrownie, Ciepłownie

Podstawowym surowcem wykorzystywanym do uzyskania energii w polskich elektrowniach i ciepłowniach jest obecnie węgiel kamienny lub brunatny. Emisja do atmosfery toksycznych związków powstałych w procesie spalania paliw stałych, hałdy przy kopalniach, składowiska popiołów przy elektrowniach i szkody górnicze są nierozerwalnie związane z energetyką węglową. Elektrownie czy ciepłownie węglowe charakteryzują się także niską sprawnością energetyczną.

Zwiększenie sprawności i wyeliminowanie dużych zanieczyszczeń w elektrowniach jest możliwe dzięki stosowaniu nowoczesnych procesów, w których podstawowym surowcem jest gaz ziemny. Nowoczesne technologie stosowane w elektrowniach czy też ciepłowniach charakteryzują się wysoką sprawnością procesów, w konsekwencji małym zużyciem paliwa, a także małą szkodliwością oddziaływania na środowisko. Troska o stan środowiska naturalnego powinna skłaniać dostawców energii elektrycznej do stosowania gazu ziemnego - najbardziej ekologicznego nośnika energii.

Urządzenia gazowe stosowane do produkcji energii to silniki gazowe i turbiny gazowe.

Elektrociepłownie

Elektrociepłownie zasilane gazem ziemnym mogą zaspokajać potrzeby energetyczne zarówno osiedli mieszkaniowych jak i dużych zakładów przemysłowych. Elektrociepłownie gazowe produkują energię elektryczną i ciepło w układach skojarzonych (tzw. kogeneracja).

Do skojarzonej produkcji ciepła i energii elektrycznej w elektrociepłowniach wykorzystuje się:

  1. układy z klasycznymi silnikami spalinowymi sprzęgniętymi z generatorem energii elektrycznej (modułowe elektrociepłownie gazowe z zastosowaniem silników spalinowych),
  2. układy z turbinami gazowymi (modułowe elektrociepłownie gazowe z zastosowaniem turbiny gazowej).

Stosowanie gazu ziemnego do skojarzonej produkcji ciepła i energii elektrycznej oznacza:

  • obniżenie wydatków związanych z ochroną środowiska
  • zwiększenie całkowitej sprawności układu nawet do 85%

Gaz ziemny jest idealnym paliwem do skojarzonej produkcji energii i ciepła - kogeneracji, co wynika z jego zalet; tj.: stałej jakości, braku potrzeby magazynowania i wysokiej wartości opałowej.

do góry

Hutnictwo

Doskonałej jakości stal, szkło o odpowiedniej barwie oraz inne wysokiej jakości produkty hutnicze często powstają przy użyciu gazu ziemnego. Jego jakość doceniają huty, gdzie jest on stosowany m.in. do opalania pieców produkcyjnych. Poniżej możecie Państwo dowiedzieć się jaki wpływ na procesy produkcyjne w hutach ma gaz ziemny.

Wykorzystywanie gazu ziemnego w procesach technologicznych pozwala na:

  • płynną regulację procesów produkcyjnych
  • osiągnięcie wysokiego poziomu bezpieczeństwa
  • wyeliminowanie strat na rozruch procesu produkcyjnego
  • możliwość szybkiego przerwania procesu produkcyjnego (co nie jest możliwe przy piecach zasilanych paliwem stałym np. węglem)
  • czystą i prostą obsługę urządzeń gazowych

Procesy technologiczne wymagają zachowania stałych parametrów oraz niezmiennego składu chemicznego dostarczanego paliwa. Wysoką jakość i stałe parametry nośnika energii zapewnia gaz ziemny.

Gaz ziemny stosuje się w hutnictwie żelaza i stali oraz w hutnictwie metali nieżelaznych głównie do opalania pieców grzewczych walcowni gorących, jak również pieców do obróbki cieplnej walcowni zimnych. Ponadto gaz ziemny wykorzystywany jest też do procesów pomocniczych np. do opalania komór koksowniczych, suszenia kadzi i zestawów odlewniczych w kotłowniach hutniczych.

W hutnictwie szkła gaz ziemny wykorzystuje się przy produkcji szkła okiennego, gospodarczego i technicznego. Piece szklarskie, w których następuje topienie i klarowanie masy szklanej pracują w ruchu ciągłym, bez przerwy, przez okres kilku lat. Ponadto gaz ziemny wykorzystywany jest w procesie formowania kropli szkła w wyrób końcowy na automatach formierskich.

do góry

Przemysł chemiczny

W wielu przypadkach nawet nie zdają sobie Państwo sprawy z tego, jak duży wpływ na nasze życie ma wykorzystanie gazu ziemnego. W przemyśle chemicznym wiele substancji jest otrzymywanych z gazu lub z mieszanin, w skład których wchodzi gaz ziemny.  Wykorzystanie gazu ziemnego pozwala na zastosowanie nowoczesnych, mniej energochłonnych procesów technologicznych. Gaz ziemny często znajduje zastosowanie jako paliwo w piecach technologicznych.

Gaz ziemny w przemyśle chemicznym w ponad 90% wykorzystywany jest jako surowiec do otrzymywania wodoru. Możliwe jest pozyskiwanie wodoru z innych surowców energetycznych. Ze względu na relację wodoru do węgla gaz ziemny jest najkorzystniejszy. Przy zastosowaniu metody katalitycznej konwersji gazu ziemnego z przegrzaną parą wodną otrzymuje się surowy gaz syntezowy, czyli mieszaninę tlenku węgla wodoru i dwutlenku węgla, który jest:

  • źródłem wodoru stosowanego np. w procesach uszlachetniania i oczyszczania ropy naftowej
  • kluczowym półproduktem w różnych syntezach organicznych, między innymi kwasu octowego, a przede wszystkim metanolu
  • półproduktem w przemyśle azotowym do produkcji amoniaku, a następnie nawozów azotowych (gaz ziemny - gaz syntezowy - amoniak - nawozy azotowe).

Wykorzystanie gazu ziemnego w produkcji amoniaku (nawozów) posiada w stosunku do innych surowców następujące zalety:

  • niższe zużycie energii całkowitej
  • niższe nakłady inwestycyjne
  • prostszy proces technologiczny
  • niższe koszty wytwarzania
  • ekologiczny charakter procesu konwersji gazu ziemnego

Z tych właśnie względów całość produkcji amoniaku w Polsce oparta jest na gazie ziemnym. Gaz ziemny wykorzystuje się również w syntezach bezpośrednich do produkcji chlorometanów, cyjanowodoru, acetylenu, dwusiarczku węgla i innych związków organicznych.

do góry

Przemysł spożywczy

Chrupiące pieczywo, aromatyczne wędliny i fantastyczne ciasta…

Coraz więcej firm stosuje piece na gaz ziemny, do produkcji artykułów spożywczych.  Stała temperatura oraz wygoda urządzeń sprawiają, że gaz działa nawet tam, gdzie muszą być spełnione nawet najostrzejsze normy higieny. Poniżej znajduje się lista z przykładami produktów, do wyrobu, których można stosować piece na gaz. Można także zapoznać się, jakie przykładowe rodzaje sprzętu na paliwo gazowe stosowane są w przemyśle spożywczym.

Gaz ziemny znajduje zastosowanie w większości sektorów przemysłu spożywczego, a przede wszystkim w:

  • przemyśle mięsnym
  • przemyśle tłuszczowym
  • przemyśle cukrowniczym
  • przemyśle spirytusowym
  • przemyśle piwowarskim
  • zakładach cukierniczych
  • zakładach przetwórstwa owocowo-warzywnego
  • zakładach przetwórstwa mleka

Najczęściej stosowane urządzenia gazowe w przemyśle spożywczym:

  • płyty
  • piece
  • wędzarnie
  • kotły do gotowania
  • kuchnie gazowe
  • taborety gazowe
  • grille

Wielki przemysł spożywczy poza stosowaniem gazu ziemnego do celów technologicznych wykorzystuje paliwo gazowe także do ogrzewania i klimatyzowania pomieszczeń oraz podgrzewania wody użytkowej.

do góry

Klimatyzacja

Kiedy przebywanie w pomieszczeniach staje się trudne w związku z wysoką temperaturą powietrza, często znajdują zastosowanie urządzenia klimatyzacyjne. Dzięki nim można schłodzić pomieszczenia, uregulować temperaturę powietrza na oczekiwanym poziomie, co w konsekwencji poprawia komfort przebywania w nich.

Czy wiecie Państwo, że do „produkcji" zimnego powietrza coraz częściej stosuje się urządzenia zasilane gazem? Poniżej znajdą Państwo opis oszczędnych i bardzo solidnych urządzeń, które odpowiednio zastosowane spełnią wymagania użytkowników dotyczące utrzymania komfortowej temperatury w pomieszczeniu.

Urządzeniami umożliwiającymi w pełni klimatyzowanie pomieszczeń, to znaczy ich ogrzewanie przy niskiej temperaturze otoczenia lub ochładzanie przy wysokiej temperaturze otoczenia, są pompy ciepła czyli urządzenia pozwalające pewnym nakładem energii przemieszczać ciepło ze źródła o niższej temperaturze do odbiornika o temperaturze wyższej. Jeszcze do niedawna w urządzeniach klimatyzacyjnych stosowane były wyłącznie pompy ciepła zasilane energią elektryczną. Obecnie możliwe jest stosowanie pomp ciepła zasilanych gazem ziemnym.

Istnieją dwa rodzaje pomp ciepła napędzanych gazem ziemnym zgodnie z podziałem pomp ciepła na sprężarkowe i absorpcyjne.

Pierwszy z nich polega na zastąpieniu silnika elektrycznego w klasycznej pompie sprężarkowej tłokowym silnikiem gazowym lub turbiną, natomiast drugi wykorzystuje ciepło spalania gazu do ogrzewania parownika pompy absorbcyjnej.

Pompy ciepła bazujące na cyklu wymiany ciepła pomiędzy warnikiem a absorberem zwane pompami GAX (generator-absorber heat exchange) są uważane za przyszłościowe rozwiązanie technologiczne z uwagi na bardzo wysoką sprawność energetyczną wyższą
o 40% od istniejących do tej pory konstrukcji. Prosta obsługą oraz zastosowanie bezpiecznych dla środowiska czynników chłodniczych to dodatkowe zalety tego systemu.

Jeszcze więcej informacji na temat urządzeń klimatyzacyjnych znajdziecie Państwo TUTAJ.

do góry

Kogeneracja

PGNiG czyni starania, aby gaz ziemny służył nie tylko do ogrzewania, ale także do wytwarzania energii elektrycznej w jednoczesnym procesie technologicznym, zwanym kogeneracją. Pozyskiwana w ten sposób energia cieplna i energia elektryczna daje duże oszczędności ekonomiczne oraz przynosi korzyści ekologiczne dla środowiska naturalnego.

Kogeneracja to produkcja energii elektrycznej i ciepła w układzie skojarzonym, przy czym na produkcję ciepła przeznaczone jest około 40% łącznego zużycia gazu ziemnego, natomiast na produkcję energii elektrycznej około 60%.

Elektrociepłownie wytwarzające w skojarzeniu energię elektryczną i ciepło umożliwiają dużo większe wykorzystanie energii niż tradycyjne elektrownie i ciepłownie. Elektrociepłownie gazowe mogą zaspokajać potrzeby energetyczne począwszy od pojedynczych obiektów poprzez osiedla mieszkaniowe, aż do dużych zakładów przemysłowych.

Wśród elektrociepłowni wytwarzających w skojarzeniu energię elektryczną i cieplną wyróżniamy:

  1. elektrociepłownie z zastosowaniem klasycznego silnika spalinowego sprzęgniętego z generatorem prądu,
  2. elektrociepłownie z turbinami gazowymi.

Produkowana w modułowych elektrociepłowniach gazowych energia elektryczna może być nie tylko wykorzystywana na własne potrzeby, ale również sprzedawana do sieci dystrybutora energii elektrycznej.

Kogeneracja jest obecnie najbardziej dynamicznym kierunkiem eksploatacji gazu ziemnego, jako proekologicznego paliwa dla energetyki.

do góry

Ogrzewanie

Wiele firm narzeka na wysokie rachunki za ogrzewanie w okresach zimowych. Zwłaszcza w dużych przedsiębiorstwach, ze względu na wielkość pomieszczeń lub dużą ilość budynków mogą następować duże straty ciepła. PGNiG umożliwia swoim klientom optymalizację kosztów ogrzewania. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą oraz krótkiego przewodnika poniżej, który przybliży nam nieco bardziej temat ogrzewania.

Tradycyjnie ogrzewanym obiektom przemysłowym towarzyszą duże straty ciepła, ponieważ gorące powietrze przemieszcza się
w kierunku stropu ogrzewając niepotrzebnie górne partie pomieszczeń.

Atrakcyjne ekonomicznie jest ogrzewanie pomieszczeń kubaturowych przy pomocy gazowych promienników lub gazowych nagrzewnic powietrza. Ogrzewanie za pomocą tych urządzeń powoduje uzyskanie efektu "podłogowego". Oznacza to, że powietrze ma najwyższą temperaturę w dolnych partiach pomieszczeń. Przy zastosowaniu ogrzewania z wykorzystaniem promienników możliwe jest punktowe ogrzewanie konkretnych miejsc bez konieczności ogrzewania całej objętości budynków. Natomiast do ogrzewania powierzchni magazynowych, w których ludzie przebywają rzadko, stosowane są przeważnie nagrzewnice powietrza bezwymiennikowe.

Obecnie stosowane są następujące urządzenia grzewcze zasilane gazem ziemnym:

  • nagrzewnice powietrza
  • nagrzewnice powietrza kondensujące
  • nagrzewnice powietrza bezwymiennikowe
  • ogrzewacze pomieszczeń np. rura promieniująca
  • promienniki gazowe

W gazowych panelach radiacyjnych energia przenoszona jest za pośrednictwem fal elektroenergetycznych. Energia zamieniana zostaje w ciepło przy kontakcie z ciałem pochłaniającym. W ten sposób przepływ ciepła od promiennika do obiektu ogrzewanego zachodzi z prędkością światła bez ogrzewania powietrza. Powietrze ogrzewa się wtórnie poprzez kontakt z ogrzanymi powierzchniami.

Uzyskane oszczędności energii w porównaniu z tradycyjnym ogrzewaniem centralnym dochodzą do 35-40% dla budynków nowoczesnych o dobrej izolacji i nawet 60% dla budynków źle izolowanych. Oszczędności jeszcze znacznie wzrastają przy pracy jednozmianowej, ze względu na szybki rozruch ogrzewaczy tego typu.

Zaletą stosowania gazu ziemnego w powyższych urządzeniach grzewczych jest:

  • wysoka sprawność energetyczna
  • wygodna obsługa
  • krótki czas uruchomienia urządzenia
  • niskie obciążenie środowiska
  • brak konieczności utylizacji odpadów
  • brak konieczności magazynowania dużej ilości paliwa

System ogrzewania na drodze promieniowania zapewnia idealne warunki cieplne każdemu obiektowi.