Słownik terminów gazowniczych

Kaloryczność, wartość opałowa, ciepło spalania i inne terminy.

CIEPŁO SPALANIA
Ilość energii, która zostałaby wydzielona na sposób ciepła w wyniku całkowitego i zupełnego spalania w powietrzu 1m3 paliwa gazowego w warunkach normalnych, gdyby reakcja zachodziła pod stałym ciśnieniem absolutnym 101,325 kPa wszystkie, oprócz wody, produkty spalania były w stanie gazowym, para wodna utworzona w procesie spalania uległa kondensacji i wszystkie produkty spalania (zarówno produkty w stanie gazowym jak i woda w stanie ciekłym) zostały doprowadzone do temperatury 25 stopni C. 

CIŚNIENIE
Ciśnienie paliwa gazowego mierzone w warunkach statycznych jako nadciśnienie, będące różnicą pomiędzy bezwzględnym ciśnieniem statycznym paliwa gazowego,a ciśnieniem atmosferycznym. 

GAZ ZIEMNY SKROPLONY (LNG)
Gaz ziemny w postaci ciekłej o temperaturze poniżej - 161°C.

GAZOCIĄG BEZPOŚREDNI
Gazociąg, który został zbudowany w celu bezpośredniego dostarczania paliw gazowych do instalacji odbiorcy z pominięciem systemu gazowego.

GAZOCIĄG MIĘDZYSYSTEMOWY
Gazociąg przesyłowy przebiegający przez granicę państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, wyłącznie w celu połączenia krajowych systemów przesyłowych tych państw.

GAZOMIERZ
Urządzenie do automatycznego pomiaru ilości przepływającego gazu. Do ważniejszych typów gazomierzy należą:

  • gazomierz miechowy, w którym przepływ gazu mierzony jest przez dwie lub więcej komory poruszające przepony sprzęgnięte z wskaźnikiem objętości;
  • gazomierz masowy , w którym przepływ gazu mierzony jest w jednostkach masy dzięki porównywaniu szybkości przepływu i gęstości gazu w jednostce czasu
  • gazomierz rotorowy, w który organ pomiarowy tworzą komory kolejno napełniane i opróżniane gazem
  • gazomierz turbinowy, w którym wirnik turbinowy jest poruszany przez przepływający gaz, a prędkość obrotowa rotora jest miarą szybkości przepływu gazu,
  • gazomierz zwężkowy, w którym prędkość przepływu określana jest na podstawie spadku ciśnienia gazu w dyszy Venturiego; prędkość ta jest proporcjonalna do pierwiastka kwadratowego ze spadku ciśnienia w dyszy

INSTALACJA GAZOWA
Urządzenia gazowe z układami połączeń między nimi, zasilane z sieci gazowej, znajdujące się na terenie i w obiekcie odbiorcy.

INSTALACJA MAGAZYNOWA
Instalacja używana do magazynowania paliw gazowych, w tym bezzbiornikowy magazyn gazu ziemnego oraz pojemności magazynowe gazociągów, będąca własnością przedsiębiorstwa energetycznego lub eksploatowana przez to przedsiębiorstwo, włącznie z częścią instalacji skroplonego gazu ziemnego używaną do jego magazynowania, z wyłączeniem tej części instalacji, która jest wykorzystywana do działalności produkcyjnej, oraz instalacji służącej wyłącznie do realizacji zadań operatorów systemu przesyłowego gazowego..

KALORYCZNOŚĆ, WARTOŚĆ OPAŁOWA, CIEPŁO SPALANIA
Kaloryczność paliwa jest to ilość ciepła wydzielana przy całkowitym spaleniu jednostkowej ilości paliwa w określonych warunkach. Dla gazów wartość tę można wyrazić w Btu/ft3 , kcal/m3 lub MJ/m3 natomiast dla cieczy i ciał stałych odpowiednie będą Btu/lb, kcal/kg lub MJ/kg. Jednostką zalecaną przez IGU jest megadżul na metr sześcienny (MJ/m3 ). Typowy gaz ziemny ma wartość opałową około 37 MJ/m3 . Wartości te mogą być albo brutto albo netto. Wartość brutto (gross) odnosi się do przyjętego w Polsce pojęcia ciepło spalania , tj. do wartości opałowej powiększonej o ciepło kondensacji pary wodnej powstającej przy spalaniu, podczas, gdy wartość netto (net) oznacza, że chodzi o polski termin wartość opałowa, a więc o sytuację, gdy woda pozostaje w stanie pary. Ogólnie można przyjąć, że wartość netto jest mniejsza od wartości brutto: dla gazu ziemnego i gazów węglowych o 10,0% ,dla LPG o 7,5% ,dla destylatów i olejów opałowych o 6,0% ,dla paliw stałych o 3,0% Decyzja o zastosowaniu wartości opałowej bądź ciepła spalania zależy od konkretnego przypadku. Dla celów ogólnostatystycznych częściej stosuje się wartość brutto (ciepło spalania), zaś do pewnych współczynników użytkowych i porównań między różnymi paliwami większe znaczenie ma wartość netto (wartość opałowa), która odpowiada użytecznej ilości ciepła. Niezależnie jednak od przyjętej podstawy obliczeń, proste porównywanie kaloryczności paliw może prowadzić do błędnych wniosków, jeśli nie uwzględni się efektywności docelowego zastosowania i ten element powinien być zawsze brany pod uwagę.

LICZBA WOBBEGO
Stosunek wartości ciepła spalania paliwa gazowego, do pierwiastka kwadratowego jego gęstości względnej, w tych samych warunkach odniesienia..

METR SZEŚCIENNY NORMALNY (M3)
Jednostka rozliczeniowa, oznaczająca ilość suchego gazu zawartą w objętości 1 m3 przy ciśnieniu 101,325 kPa i temperaturze 0° C.

MIESIĄC GAZOWY
oznacza okres od godziny 6:00 pierwszego dnia bieżącego miesiąca do godziny 6:00 pierwszego dnia miesiąca następującego bezpośrednio po miesiącu bieżącym.. Dla grup taryfowych W-1 do W-4, Z-1 do Z-4, B-1 do B-4, R-1 do R-4 miesiąc umowny odpowiada kalendarzowemu.

MOC UMOWNA
maksymalna ilość Paliwa gazowego, którą można odebrać w ciągu godziny, określoną na dany Rok gazowy w Umowie.

ODBIORCA KOŃCOWY
odbiorca dokonujący zakupu Paliwa gazowego na własny użytek.

ODBIORCA
Każdy, kto otrzymuje lub pobiera paliwa gazowe na podstawie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym.

PUNKT WEJŚCIA
Miejsce dostarczania paliwa gazowego do systemu przesyłowego.

PUNKT WYJŚCIA
Miejsce odbioru paliwa gazowego z systemu przesyłowego.

ROK GAZOWY
Okres od godziny 22.00 dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rok bieżący do godziny 22.00 dnia 31 grudnia roku bieżącego. Dla grup taryfowych W-1 do W-4, Z-1 do Z-4, B-1 do B-4, R-1 do R-4 rok umowny odpowiada kalendarzowemu.

SIEĆ GAZOWA
Gazociągi wraz ze stacjami gazowymi, układami pomiarowymi i tłoczniami gazu, połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania i dystrybucji paliw gazowych, należące do sprzedawcy.

SIEĆ PRZESYŁOWA
Sieć gazowa wysokich ciśnień, z wyłączeniem gazociągów kopalnianych i bezpośrednich, za której ruch sieciowy odpowiedzialny jest Operator Systemu  Przesyłowego.

SIEĆ DYSTRYBUCYJNA
Sieć gazowa wysokich, średnich i niskich ciśnień z wyłączeniem gazociągów kopalnianych i bezpośrednich, za której ruch sieciowy odpowiedzialny jest Operator Systemu Dystrybucyjnego.

THIRD PARTY ACCESS (TPA) - DOSTĘP STRONY TRZECIEJ
Prawo polegające na udostępnieniu przez właściciela lub operatora infrastruktury sieciowej innym stronom w celu jej wykorzystania. Umożliwia swobodny wybór dostawcy paliwa gazowego.

UKŁAD POMIAROWY
gazomierze i inne urządzenia pomiarowe, a także układy połączeń między nimi, służące do pomiaru ilości Paliw gazowych odebranych lun wprowadzonych do sieci.

UŻYTKOWNIK SYSTEMU PRZESYŁOWEGO
Podmiot dostarczający paliwa gazowe do systemu przesyłowego lub zaopatrywany z tego systemu.