Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA
  1. Dla Auta
  2. Historia CNG
A A A powiększ tekst

To jest element flash

Zastosowano wówczas gaz świetlny. W 1878 roku powstał, skonstruowany przez Nikolausa A. Otto i Eugena Langena, czterosuwowy silnik zasilany gazem. Stosowanie gazu ziemnego jako paliwa do pojazdów datuje swe początki w latach 30-tych poprzedniego wieku. Wykorzystywano je m.in. we Włoszech i w Rosji.

 

W Polsce w latach 50-tych jeździło ponad 2.000 samochodów na gaz - głównie pojazdy służb technicznych. Najdłuższą tradycję sprężony gaz ziemny ma na południu kraju, gdzie w latach 1949-1955 wybudowano kilka stacji sprężania gazu ziemnego do napędu pojazdów samochodowych (Krosno, Rzeszów, Tarnów, Mysłowice, Gliwice, Bielsko, Kraków i Nowa Huta). Stacja w Tarnowie wyposażona była w pięciostopniowe sprężarki francuskiej firmy Lischar oraz zbiorniki magazynowe na ciśnienie robocze 30 MPa, pozostałe stacje posiadały sprężarki Lischar produkcji czeskiej firmy Skoda. Gaz sprężony stosowany był wyłącznie do napędu samochodów ciężarowych. W Tarnowie w tym okresie samochody przystosowane do zasilania sprężonym gazem ziemnym posiadały Zakłady Azotowe oraz Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej. Bardzo korzystna była wówczas cena gazu - 1 m3 sprężonego gazu ziemnego kosztował 0,50 zł, podczas gdy 1 litr benzyny kosztował 5,00 zł. Pomimo tak dobrych relacji cenowych w drugiej połowie lat 60-tych zakłady tarnowskie zaprzestały korzystania ze sprężonego gazu ziemnego. Wpłynął na to niski ówcześnie poziom dostępnych rozwiązań technologicznych, przede wszystkim brak butli - zbiorników pod odpowiednim ciśnieniem. Stacja w Tarnowie została zlikwidowana w 1970 roku.

W połowie lat 80-tych pojawiły się informacje o programie rządowym wykorzystania gazu ziemnego do napędu samochodów, realizowanym przez Przemysłowy Instytut Motoryzacji w Warszawie, przy współpracy Politechniki Krakowskiej i Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Zainteresowanie programem wyraził Sanocki Zakład Górnictwa Nafty i Gazu. Wynikało to z faktu, iż wzdłuż brzegu Karpat, na granicy Przedgórza położonych jest kilka naturalnych złóż gazu ziemnego zawierających gaz o cechach idealnych dla zasilania pojazdów: o zawartości metanu 96 - 98%, braku niepożądanych związków siarki i azotu, a co najważniejsze o wysokim ciśnieniu złożowym ok. 200 bar. Warunki takie umożliwiały tankowanie samochodów gazem ziemnym bez konieczności stosowania kosztownego sprężania. Po zadeklarowaniu przez PIMOT pomocy w adaptacji samochodów do zasilania metanem, w 1988 roku uruchomiona została pilotowa stacja tankowania samochodów gazem ziemnym w Kopalni Gazu Ziemnego Przemyśl-Zachód. Pierwszymi pojazdami przystosowanymi do CNG były samochody obsługi kopalń Żuki A-11B wyposażone w armaturę zasilającą dostarczoną przez PIMOT. W 1989 roku na terenie Kopalni Gazu Ziemnego Rzeszów wybudowano drugą instalację tankowania samochodów, która zasilała kilkanaście pojazdów należących do lokalnej firmy transportowej.

Pod koniec lat 80-tych w MZK w Przemyślu zainteresowano się wykorzystaniem gazu ziemnego jako paliwa do autobusów miejskich. Początkowo adaptowano do zasilania metanem 3 autobusy Jelcz-Berliet, następnie adaptowano kolejnych 11 i zakupiono nowy, fabrycznie przystosowany autobus Jelcz. Potem wybudowano stacje tankowania CNG na terenie MZK. Na przykładzie MZK w Przemyślu potwierdza się opinia, że wdrożenie gazu ziemnego jest najłatwiejsze i uzasadnione w przedsiębiorstwach transportowych, których obszar działania ogranicza się do jednej aglomeracji. Najdogodniejsze warunki posiadają miasta położone bezpośrednio nad lub w bliskim sąsiedztwie dużych złóż gazu ziemnego, np. Tarnów, Jarosław, Rzeszów, Lublin*.

Historia CNG w innych częściach kraju jest uboższa. Sześć autobusów na CNG eksploatowano w Krakowie, ostatni wycofano przeszło 5 lat temu. W Warszawie w 1990r. przestawiono na CNG pierwsze samochody obsługi technicznej Gazowni Warszawskiej, potem zakupiono pierwsze fabrycznie przystosowane do CNG Peugeoty Partner. Stacja tankowania na terenie Gazowni Warszawskiej jest obecnie w remoncie, pojawiły się plany zmiany lokalizacji. Za przykładem Gazowni Warszawskiej kilka Peugeotów na CNG zakupiła Gazownia Wrocławska, na terenie której otwarto ogólnodostępną stację tankowania. We Wrocławiu jest też montownia Volvo CNG. W 2000 roku w PKS Grodzisk wprowadzono do eksploatacji autobus Jelcz na CNG i zamówiono dalszych 35 sztuk dostosowanych do montażu zbiorników oraz silników CNG. Kilka autobusów na CNG oraz stację tankowania zakupiło Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Inowrocławiu. Kilka zakładów w kraju obsługiwanych jest przez wózki widłowe zasilane CNG, m.in. zakłady produkcyjne Fiata.

Tymczasem na świecie zainteresowanie gazem ziemnym jako paliwem silnikowym nasiliło się w latach 70-tych ubiegłego stulecia w dobie kryzysu energetycznego. W ostatnich latach zainteresowanie spotęgowało się wobec dalszego wzrostu cen paliw konwencjonalnych oraz drastycznego ograniczenia limitów emisji toksycznych składników spalin. W Europie i na świecie zauważyć można dążenie do wprowadzania nowych, fabrycznie przystosowanych do CNG pojazdów samochodowych, co zapewnia większe bezpieczeństwo eksploatacji, obniżenie kosztów homologacyjnych oraz zapewnienie profesjonalnych usług serwisowych, a tym samym spełnianie coraz bardziej restrykcyjnych wymagań.

Znaczący rozwój CNG na świecie to ostatnie 10 - 15 lat. Podstawowe czynniki tego rozwoju to względy ekologiczne, poprawa bezpieczeństwa dostaw paliw poprzez ich dywersyfikację oraz opłacalność ekonomiczna. Aktualnie na świecie jest ok. 4,3 mln pojazdów na CNG i jest to bardzo dynamicznie rosnący segment na rynku pojazdów. W poszczególnych państwach stworzono różnego rodzaju mechanizmy wspierające rozwój gazu ziemnego jako paliwa do pojazdów.

Na przełomie lat 80-tych i 90-tych ubiegłego stulecia rozpoczęły działalność międzynarodowe stowarzyszenia, których celem jest promowanie NGV: IANGV - International Association for Natural Gas Vehicles czy ENGVA - European Natural Gas Vehicles Association. Organizowane przez nie konferencje i spotkania mają charakter integrujący i stanowią płaszczyznę wymiany doświadczeń, kontaktów i współpracy międzynarodowej. Polskim krokiem w tym kierunku było zorganizowane w grudniu 1996 r. spotkanie inicjatywne w sprawie powołania grupy założycielskiej stowarzyszenia NGV Polska, które stało się członkiem ENGVA.

 

Nastąpił istotny rozwój motoryzacji zasilanej gazem ziemnym, gdy praktycznie większość liczących się światowych koncernów samochodowych wprowadziło do produkcji seryjnej samochody dostosowane do zasilania gazem ziemnym. 

Aktualnie CNG jak paliwo wydaje się być dobrą odpowiedzią dla równoczesnego sprostania wymaganiom społecznym w dziedzinie ekologii i ekonomiki. Natomiast alternatywnym paliwem przyszłości prawdopodobnie będzie wodór.  

 


*E. Król, „Wykorzystanie złóż gazu ziemnego do napędu pojazdów samochodowych", referat z II Małopolskiej Konferencji Energetycznej, 4-6.10.2001 w Przemyślu